جزوه ننویس جمعه 1 فروردین 1399 10:29 ب.ظ نظرات ()
 زیرساخت‌های آموزش مجازی؛ بهتر نبود دانشگاه ها از قبل برای چنین روزهایی آماده شوند؟ 
 
آموزش مجازی و یادگیری الكترونیكی با اتکا بر فناوری اطلاعات و ارتباطات و محور قراردادن انسان به عنوان یادگیرنده فعال، آموزش و یادگیری قرن بیست و یكم را متحول ساخته و تلاش می‌کند به چالش حاصل از تقاضای اجتماعی روز افزون برای آموزش و فقـــدان منابــــع آموزشـــی كافی پاسخ دهـــد یادگیری الکترونیکی، فرایند یادگیری است که با تلفیق و کاربست رایانه و اینترنت در فرایندهای یاددهی یادگیری انجام می‌شود به دنبال تقاضای آشکار برای آموزش عالی، بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی در سراسر دنیا با طراحی و ارائه برنامه‌ها و دوره‌های یادگیری الكترونیكی پا به عرصه نهاده‌اند. در بسیاری از كشورهای توسعه یافته، رشد ثبت‌نام در دوره‌های یادگیری الكترونیكی به مراتب بیش از رشد كلی آموزش عالی میباشد. یادگیری الکترونیکی و آموزش مجازی امروزه به عنوان پارادایمی جدید در ســـــاز و کارهای یاددهی یادگیــــری مطــــرح است. در دهه‌های اخیر یادگیری الکترونیکی و توسعه آموزش های مجازی از سیاستگذاری‌های اصلی در توسعه آموزش عالی بوده است. این سیاستگذاری‌ها با رویکرد توسعه عدالت آموزشی، حذف محدودیت‌های جغرافیایی و یادگیری مادامالعمر تنظیم شده‌اند و این امر، ضرورت توجه دانشگاه‌ها به عملیاتی نمودن برنامه‌های توسعه یادگیری الکترونیکی را گسترش داده است. همانطور که می‌دانید با شیوع ویروس کرونا در ایران دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی تعطیل شدند و لزوم آموزش مجازی بیش از بیش اهمیت پیدا کرد در این مقاله به این موضوع می‌پردازیم پس با ما همراه باشید. 
معاون آموزشی دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه تهران با بیان اینکه درکشور ما بیشتر دانشگاه‌ها در نسل اول و تعداد محدودی از آن‌ها در نسل دوم به سر می‌برند و هنوز زیر ساخت‌های لازم برای ایجاد دانشگاه‌های نسل سوم فراهم نشده است گفت: برای ایجاد دانشگاه نسل سوم باید زیر ساخت‌هایی همچون تغییر کوریکلوم‌های آموزشی از سوی وزارت بهداشت، تغییر رشته‌ها، روی کارآمدن مدیران اجرایی کارآفرین و اساتید فناور و تجهیز آزمایشگاه‌های دانشگاهی که بتوانند ایده را به محصول تبدیل کنند، فراهم شود.
همچنین سید علی اکبر صفوی، مسئول کارگروه آموزش‌های الکترونیکی وزارت علوم نیز درباره آخرین وضعیت آموزش‌های مجازی دانشگاه‌ها گفت: بسیاری از دانشگاه‌های بزرگ مانند دانشگاه‌های تهران، شیراز، صنعتی امیرکبیر، صنعتی شریف، شهیدبهشتی و برخی از دانشگاه‌های غیرانتفاعی، آموزش‌های مجازی را برگزار می‌کردند و زمانی که ویروس کرونا شیوع پیدا کرد و باعث شد کلاس‌ها به صورت مجازی برگزار شود، نشان داد که چه ظرفیت بزرگی در این مسیر وجود دارد  و به دانشگاه‌ها توصیه کرده‌ایم اساتید تا عادی شدن شرایط، کلاس خود را رأس ساعت خود به صورت زنده برگزار کنند و هر تعداد از دانشجویان که توانستند در کلاس شرکت کرده و رفع اشکال کنند و دانشجویانی که نتوانستند از کلاس استفاده کنند از فیلم ضبط شده کلاس استفاده کنند. وی درباره اینکه چند درصد دانشگاه‌ها زیرساخت آموزش مجازی ندارند گفت: بالای ۹۰ درصد دانشگاه‌های جوان و کوچک، زیرساخت آموزش مجازی ندارند، این درحالی است که دانشگاه‌های بزرگ کشور که بالای ۵۰ الی ۶۰ درصد دانشجویان در آنجا تحصیل می‌کنند، بالای ۷۰ درصد زیرساخت‌های آموزش مجازی لازم را دارند و درحال انجام این کار هستند. 
صفوی درباره دلیل نداشتن زیرساخت در این دانشگاه‌ها گفت: مشکل از کل کشور است. در برنامه توسعه دو سه دوره قبل توسعه آموزش مجازی جز اولویت‌های کاری وزارت علوم و کشور بوده است اما تأمین اعتبار و کمک به سیاست گذاری آن در اولویت نبوده است.
البته یک طرف قضیه نیز دانشجویان در دانشگاه‌های که از آموزش مجازی برخورداند گلایه‌هایی را مطرح کرده‌اند و در یک نظرسنجی درباره مشکلات بستر آموزش مجازی دانشگاه 61 درصد به مشکلات و اختلالات رایانه‌ای، 39 درصد به دسترسی ضعیف به اینترنت، 24 درصد به هزینه‌ بالا، 25 درصد به مشکلات برنامه ریزی، 45 درصد ناآگاهی اساتید و 31 درصد به ناآگاهی خود دانشجویان رای داده‌اند. 
مدیر مرکز آموزش‌های الکترونیکی دانشگاه صنعتی شریف با بیان اینکه آموزش‌های الکترونیکی در گذشته مختص آموزش‌های تخصصی و آزاد بود گفت: بلافاصله پس از شیوع کرونا در کشور انواع روش‌های مورد استفاده اساتید برای برگزاری کلاس‌های نظری به صورت از راه دور و الکترونیکی ارائه شد و در حال حاضر هم کلاس‌ها به این روش برگزار می‌شوند.

وی با اشاره به دو روش در ارائه آموزش الکترونیکی در دانشگاه‌ها بیان کرد: روش اول ارائه آموزش به صورت همزمان و شبیه آموزش‌های حضوری و البته در بستر الکترونیکی است اما در روش دوم محتوای الکترونیکی آماده می‌شود و در اختیار دانشجویان قرار می گیرد.

امینی با اشاره به فراهم شدن زیرساخت‌های لازم برای برگزاری کلاس‌های آنلاین و آفلاین در دانشگاه‌ها گفت: در روش آنلاین استاد و دانشجو وارد سامانه تولید داخلی می‌شوند و از طریق ارتباطات متنی و چت می‌توانند با هم ارتباط برقرار کنند و آموزش‌ها نیز ارائه می‌شود که هم اکنون بسیاری از همکاران از این روش استفاده می‌کنند.

مدیر مرکز آموزش‌های الکترونیکی دانشگاه صنعتی شریف با تصریح بر اینکه اجرای بسیار بد آموزش الکترونیکی در برخی دانشگاه ها و حتی دانشگاه شریف موجب دید منفی نسبت به این نوع از آموزش شده گفت: این درحالیست که کشورهای دنیا آموزش های الکترونیکی را از آموزش حضوری هم موثرتر و بهتر می‌دانند.

وی افزود: صرف برگزاری کلاس‌های آنلاین ارزش آنچنانی ایجاد نمی‌کند و درصورتیکه آزمون‌های آنلاین دوره‌ای و ارائه محتویات آموزشی به شکل مناسب و آفلاین انجام شوند این آموزش‌ها مفید خواهند بود.

امینی با بیان اینکه آموزش الکترونیکی و حضوری معایب و مزایای خاص خود را دارند مطرح کرد: در حال حاضر بهترین نوع روش در ارائه آموزش، روش ترکیبی (حضوری و غیرحضوری) است و در حال حاضر خود اساتید نیز به دنبال روشی برای ارائه آموزش کیفی هستند.

مدیر مرکز آموزش‌های الکترونیکی دانشگاه صنعتی شریف تصریح کرد: برخی اساتید این روش آموزشی را قبول ندارند اما عده‌ای از اساتید و حتی دانشجویان نیز به شدت معتقد به کارایی این روش از ارائه آموزش هستند اما شرایط جدید کشور باعث تغییر نگاه بسیاری از اساتید به این نوع از آموزشها شد.
 جمع‌بندی
فناوری اطلاعات و ارتباطات و حرکت از جوامع سنتی به جوامع اطلاعاتی تمامی ابعاد و نیازمندی‌های بشری را تحت تاثیر قرار داده است. روش آموزش نیز تابع چنین تغییر و تحولاتی بوده‌اند بهره‌گیری از آموزش مجازی با استفاده از روش های جدید موجبات کارایی و اثربخشی بیش از پیش نظام های آموزشی در جوامع بشری را فراهم می‌کند.
در کشور ما نیز برنامه ریزی به منظور بهره‌گیری از چنین روش‌هایی در اجرای آموزشی اعم از آموزش‌های مدرسه ای، حرفه‌ای و تخصصی ضروری است اما تا پیش از زمان وقوع بحران کرونا توجه چندانی به این موضوع نشده بود و مسئولان آموزشی کشور نیز خود را موظف به آموزش این مهارت به دانشجویان و دانش آموزان نمی‌دانستند.